تاج ویپ | خرید ویپ،جویس،پاد و لوازم جانبی | فروشگاه آنلاین لوازم ویپ و جویس در ایران
تنباکو یکی از شناختهشدهترین گیاهان مصرفی در جهان است که برگهای آن پس از خشکسازی و فرآوری، در محصولاتی مانند سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ و تنباکوی بدون دود استفاده میشود. ماده اصلی اعتیادآور در تنباکو، نیکوتین است؛ ترکیبی که باعث وابستگی مصرفکننده به محصولات دخانی میشود. جنس گیاهی Nicotiana که تنباکو به آن تعلق دارد، از خانواده Solanaceae است و گونههای شناختهشدهای مانند Nicotiana tabacum و Nicotiana rustica را شامل میشود.
در این مقاله با مفهوم تنباکو، تاریخچه آن، انواع تنباکو، روشهای مصرف، تفاوت توتون و تنباکو و مهمترین مضرات مصرف آن آشنا میشویم.
تنباکو چیست؟
تنباکو به برگ خشکشده و فرآوریشده گیاهانی از جنس Nicotiana گفته میشود. این گیاه به دلیل داشتن نیکوتین، خاصیت محرک و اعتیادآور دارد و در شکلهای مختلفی مانند سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ، تنباکوی جویدنی و برخی محصولات نیکوتینی مصرف میشود.
مهمترین گونه تجاری تنباکو، Nicotiana tabacum است. گونه دیگری به نام Nicotiana rustica نیز در برخی مناطق جهان استفاده میشود که معمولاً نیکوتین بیشتری دارد و طعم و اثر قویتری ایجاد میکند.
تفاوت توتون و تنباکو چیست؟
در زبان عمومی، واژههای «توتون» و «تنباکو» گاهی بهجای هم استفاده میشوند؛ اما میتوان تفاوت سادهای بین آنها در نظر گرفت:
توتون بیشتر به برگ گیاه گفته میشود، یعنی ماده خامی که از گیاه برداشت میشود.
تنباکو معمولاً به محصول آماده مصرف گفته میشود که ممکن است خشک، خرد، معطر، طعمدار یا فرآوری شده باشد.
برای مثال، برگ برداشتشده از گیاه را میتوان توتون نامید، اما محصولی که برای مصرف در قلیان، پیپ یا سیگار آماده شده، معمولاً تنباکو نامیده میشود.
نیکوتین چیست و چرا تنباکو اعتیادآور است؟
نیکوتین مادهای شیمیایی و محرک است که بهطور طبیعی در گیاه تنباکو وجود دارد. این ماده روی مغز اثر میگذارد و میتواند باعث ایجاد وابستگی شود. به همین دلیل بسیاری از افرادی که سیگار، قلیان یا سایر محصولات تنباکویی مصرف میکنند، ترک مصرف را دشوار تجربه میکنند.
طبق توضیحات FDA، مصرف هر محصول تنباکویی میتواند باعث وابستگی به نیکوتین شود، زیرا نیکوتین میتواند عملکرد مغز را تغییر دهد و میل به مصرف دوباره ایجاد کند.
تاریخچه تنباکو
استفاده از تنباکو سابقهای طولانی دارد. پیش از ورود اروپاییان به قاره آمریکا، برخی قبایل بومی آمریکا از گیاه تنباکو در آیینها، مراسم سنتی، دادوستد و مصارف روزمره استفاده میکردند.
پس از ورود اروپاییان به آمریکا، تنباکو بهتدریج به اروپا منتقل شد و بهعنوان یک کالای تجاری مورد توجه قرار گرفت. در قرنهای بعد، کشت و تجارت تنباکو گسترش پیدا کرد و به یکی از محصولات مهم کشاورزی و اقتصادی در بسیاری از کشورها تبدیل شد.
با صنعتی شدن تولید سیگار در قرن نوزدهم، مصرف تنباکو افزایش زیادی پیدا کرد. اما در قرن بیستم و با انتشار پژوهشهای علمی درباره اثرات زیانبار دخانیات، نگاه عمومی به مصرف تنباکو تغییر کرد و ارتباط آن با بیماریهای قلبی، تنفسی و برخی سرطانها بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
انواع تنباکو
تنباکو انواع مختلفی دارد و هر نوع از نظر طعم، عطر، میزان نیکوتین، روش خشکسازی و کاربرد با نوع دیگر متفاوت است. در ادامه با چند نوع شناختهشده تنباکو آشنا میشویم.
تنباکوی ویرجینیا یا Brightleaf
تنباکوی ویرجینیا یکی از پرکاربردترین انواع تنباکو در جهان است. این نوع معمولاً رنگ روشنتری دارد و به دلیل طعم ملایمتر و قند طبیعی بالاتر، در تولید بسیاری از ترکیبات تنباکویی استفاده میشود.
تنباکوی برلی
تنباکوی برلی معمولاً طعم قویتر و قند طبیعی کمتری نسبت به ویرجینیا دارد. این نوع تنباکو قدرت جذب طعمدهندهها را دارد و به همین دلیل در بسیاری از ترکیبات تنباکویی و محصولات طعمدار استفاده میشود.
تنباکوی ترکی
تنباکوی ترکی یا شرقی، برگهای کوچکتر و عطر بیشتری دارد. این نوع تنباکو در کشورهایی مانند ترکیه، یونان، بلغارستان و برخی مناطق اطراف دریای مدیترانه کشت میشود و در ترکیب بعضی سیگارها و محصولات تنباکویی کاربرد دارد.
تنباکوی کاوندیش
کاوندیش بیشتر یک روش فرآوری است تا یک گونه خاص از تنباکو. در این روش، تنباکو با فرآیندهایی مانند حرارت، فشار و گاهی افزودن طعمدهندهها آماده میشود تا طعم نرمتر، شیرینتر و خوشعطرتر پیدا کند.
تنباکوی لاتاکیا
لاتاکیا نوعی تنباکوی معطر و دودی است که معمولاً با روشهای خاصی خشک و فرآوری میشود. این نوع تنباکو عطر قوی و طعم دودی دارد و بیشتر در ترکیبات مخصوص پیپ استفاده میشود.
تنباکوی دوخا
دوخا نوعی تنباکوی قوی است که بیشتر در برخی کشورهای خاورمیانه شناخته میشود. این نوع معمولاً در مقدار کم مصرف میشود و به دلیل نیکوتین بالا، اثر شدیدتری نسبت به بسیاری از انواع دیگر تنباکو دارد.
روشهای مصرف تنباکو
تنباکو به شکلهای مختلفی مصرف میشود. رایجترین روشهای مصرف آن عبارتاند از:
سیگار
سیگار یکی از رایجترین شکلهای مصرف تنباکو است. در این روش، تنباکوی خردشده داخل کاغذ پیچیده شده و با سوزاندن آن دود وارد بدن میشود.
قلیان
در قلیان، تنباکوی مخصوص با حرارت زغال گرم میشود و دود آن پس از عبور از آب، از طریق شلنگ و سری قلیان استنشاق میشود. برخلاف تصور رایج، عبور دود از آب باعث بیضرر شدن آن نمیشود. FDA اعلام کرده که دود قلیان همچنان میتواند حاوی مونوکسیدکربن، فلزات و مواد سرطانزا باشد.
پیپ
در پیپ، تنباکوی مخصوص داخل کاسه پیپ قرار میگیرد و با سوزاندن آن دود تولید میشود. تنباکوی پیپ معمولاً از نظر عطر و ترکیب با سیگار متفاوت است.
سیگار برگ
سیگار برگ یا سیگار کوبایی از برگ کامل یا فرآوریشده تنباکو تهیه میشود. این نوع محصول معمولاً اندازه بزرگتری دارد و مدت مصرف آن طولانیتر از سیگار معمولی است.
تنباکوی بدون دود
تنباکوی بدون دود به محصولاتی گفته میشود که سوزانده نمیشوند، اما از راه جویدن، مکیدن یا قرار گرفتن در دهان مصرف میشوند. این محصولات دود تولید نمیکنند، اما بیخطر نیستند و همچنان میتوانند حاوی نیکوتین و مواد سرطانزا باشند. CDC اعلام کرده که تنباکوی بدون دود میتواند باعث سرطان دهان، مری و پانکراس شود.
مضرات تنباکو برای سلامتی
مصرف تنباکو یکی از عوامل مهم آسیب به سلامت بدن است. نیکوتین موجود در تنباکو باعث وابستگی میشود و دود حاصل از سوختن تنباکو میتواند حاوی ترکیبات آسیبزا برای بدن باشد.
مصرف تنباکو میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، بیماریهای تنفسی، سرطانهای مختلف، آسیب به دهان و دندان، کاهش عملکرد ریه و وابستگی به نیکوتین را افزایش دهد.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که تنباکو سالانه بیش از ۷ میلیون نفر را میکشد و حدود ۱.۶ میلیون نفر از این آمار مربوط به افرادی است که خودشان مصرفکننده نیستند، اما در معرض دود دستدوم قرار میگیرند.
آیا قلیان از سیگار کمضررتر است؟
خیر. یکی از باورهای اشتباه این است که قلیان به دلیل عبور دود از آب، ضرر کمتری نسبت به سیگار دارد. در حالی که آب نمیتواند دود قلیان را از مواد مضر پاک کند.
دود قلیان میتواند حاوی نیکوتین، مونوکسیدکربن، فلزات سنگین و ترکیبات سرطانزا باشد. همچنین مدت زمان مصرف قلیان معمولاً طولانیتر از مصرف یک نخ سیگار است و همین موضوع میتواند میزان مواجهه بدن با دود و ترکیبات مضر را افزایش دهد. CDC نیز تأکید میکند که قلیان جایگزین ایمن برای سیگار نیست و بسیاری از خطرات مشابه را دارد.
آیا تنباکوی بدون دود بیخطر است؟
خیر. بیدود بودن یک محصول به معنی بیضرر بودن آن نیست. تنباکوی جویدنی، ناس، اسناف و سایر محصولات مشابه میتوانند نیکوتین و ترکیبات سرطانزا داشته باشند.
این محصولات ممکن است به دهان، لثه، دندانها و دستگاه گوارش آسیب بزنند و خطر برخی سرطانها را افزایش دهند. پس اگر محصولی دود تولید نمیکند، نباید تصور کرد که برای بدن ایمن است. این هم از آن منطقهایی است که بشر با افتخار اختراع کرده: «چون دود ندارد، پس مشکلی ندارد». نه عزیزان، بدن فریب بستهبندی را نمیخورد.
جمعبندی
تنباکو گیاهی از جنس Nicotiana است که برگهای آن پس از خشکسازی و فرآوری در محصولاتی مانند سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ و تنباکوی بدون دود استفاده میشود. ماده اصلی اعتیادآور در تنباکو نیکوتین است و همین ماده باعث وابستگی بسیاری از مصرفکنندگان به محصولات تنباکویی میشود.
اگرچه تنباکو تاریخچهای طولانی در فرهنگها و جوامع مختلف دارد، اما امروزه اثرات زیانبار آن بر سلامت بدن بهخوبی شناخته شده است. مصرف تنباکو میتواند خطر بیماریهای قلبی، ریوی، سرطانها و مشکلات دهان و دندان را افزایش دهد. بنابراین آگاهی از ترکیبات، روشهای مصرف و مضرات آن اهمیت زیادی دارد.
سوالات متداول
1.تنباکو چیست؟
تنباکو به برگ خشکشده و فرآوریشده گیاه Nicotiana گفته میشود که در محصولاتی مانند سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ و تنباکوی بدون دود استفاده میشود.
2.آیا تنباکو همان توتون است؟
در کاربرد عمومی، این دو واژه گاهی بهجای هم استفاده میشوند. اما معمولاً توتون به برگ خام یا خشکشده گیاه و تنباکو به محصول آماده مصرف گفته میشود.
3.ماده اعتیادآور تنباکو چیست؟
ماده اصلی اعتیادآور تنباکو نیکوتین است. نیکوتین روی مغز اثر میگذارد و باعث ایجاد وابستگی و میل به مصرف دوباره میشود.
4.آیا قلیان کمضررتر از سیگار است؟
خیر. قلیان جایگزین ایمن برای سیگار نیست. دود قلیان میتواند حاوی نیکوتین، مونوکسیدکربن، فلزات و مواد سرطانزا باشد.
